Hoa tam giác mạch là một loài hoa cây lương thực thuộc họ Đậu (Fabaceae), được đồng bào các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Hà Giang trồng. Thời điểm nở hoa, những cánh đồng hoa tam giác mạch là nơi chụp ảnh lý tưởng cho những người có niềm đam mê chụp ảnh.
Mỗi khi tam giác mạch vào mùa, những nương hoa phủ một màu hồng phấn đã thu hút du khách từ mọi miền đất nước về chiêm ngưỡng. Hoa được trồng khắp các tỉnh Lào Cai, Cao Bằng, Hà Giang nhưng bạt ngàn và lộng lẫy nhất là Hà Giang với những vạt đồi ở Đồng Văn, Xín Mần, Hoàng Su Phì.
Thời điểm hoa tam giác mạch nở rộ là từ giữa tháng 10 đến giữa tháng 11. Tuy nhiên, có năm từ giữa tháng 9 hoa đã bắt đầu lốm đốm trắng rồi. Cuối mùa thì hoa sẽ chuyển dần sang màu đen, không còn đẹp nữa.
Hạt tam giác mạch là cây lương thực của bà con, trồng lấy hạt để làm thức ăn dự trữ cho những ngày giáp hạt, ủ men nấu rượu, làm bánh, làm thuốc Đông y, còn thân cây làm thức ăn cho gia súc. Cánh hoa tam giác mạch chụm lại thành hình chóp nón, có ba mặt tam giác giữ ở giữa là một hạt mạch quý. Tuy nhiên, do năng suất thấp hơn ngô và lúa, một sào ruộng có thể thu hoạch được hơn 20 kg hạt nên diện tích không được mở rộng nhiều. Đồng bào dân tộc ở đây thường lấy bột của quả tam giác mạch để làm bánh, hoặc dùng hạt trộn với ngô để nấu rượu, tạo nên hương vị khá đặc biệt như rượu Cốc Pài (Xín Mần).
Màu sắc của hoa biến đổi theo từng thời kỳ. Khi mới nở hoa có màu trắng tinh khiết, sau chuyển sang phớt hồng ánh tím và cuối cùng là đỏ sẫm. Giữa những hốc đá khô cằn, sự xuất hiện dịu dàng, bất ngờ của loài hoa mỏng manh mang nét đẹp dịu dàng khiến khách đường xa cảm thấy ấm lòng. Có khi hoa mọc thênh thang trên sườn đồi, ruộng bậc thang; có lúc lại mạnh mẽ vươn lên từ khe đá tai mèo nhọn hoắc hoặc lấp ló bên hàng hiên trước nhà.
